Elizabeth Strout – Wat ongezegd blijft

Zachte taal in harde tijden

Leraar, zeiler, gelukkig getrouwde echtgenoot en zorgzame vader Artie Dam heeft weinig te klagen. Hij heeft het op veel fronten gemaakt: mensen kennen hem als een toffe leraar, zorgzame vader, aardige buurman en lieve echtgenoot. Maar niemand weet hoe eenzaam hij is.

Er kleeft een smet aan Artie

Klinkt dat een tikje zielig als intro? Helaas, het is niet anders. In het boek zien we Artie in zijn rol als leraar in zijn klas, waar hij probeert zijn werk te doen. Er kleeft echter een smet aan hem (of beter gezegd, aan zijn zoon Rob) omdat die op zeventienjarige leeftijd ’s avonds laat een auto-ongeluk kreeg met z’n vriendinnetje naast hem. Ze overleefde het niet. Sindsdien is Artie niet meer dezelfde onbezorgde persoon als vroeger.

Er zijn meer spanningen: Artie’s vrouw Evie slaat haar vleugels uit: ze begint een opleiding als gezinstherapeut: “Ik moet iets doen!”

Zo infiltreren we in het leven van Artie en Evie en volgen de personages. Artie bijvoorbeeld gaat vandaag, zaterdag, zeilen:

“Eenmaal op het water – hij had het rubberbootje genomen en was in zijn zeilboot gestapt en had het rubberbootje aan de boei vastgebonden – dacht Artie: wat een prachtige wereld is het toch. Wat dat was het ook…. Artie had er heus wel oog voor. Hij werd er alleen niet door geraakt. Hij bleef maar denken: kijk dan, Damn-Dam, kijk dan! Maar hij dacht: ik heb het allemaal al eens gezien, en de hoeveelheid verrukking die voor mijn hart beschikbaar was, is op.”

Nare zaken

Een wat nare teneur infecteert hier het verhaal. Het uitzicht op lange dagen met veel werk maakt Artie soms vermoeid, maar de soms gekke vragen van zijn leerlingen maken de lesdagen weer goed. Een keerpunt in het verhaal komt als een gebeurtenis uit het verleden de twee-eenheid Artie en Evie op een andere manier naar elkaar laat kijken.

Dat komt door een nog somberder perspectief; een zekere Trump wordt president. Ze vreesden het al, maar als het bewaarheid wordt schuift het optimisme snel richting pessimisme.

Ook merkt Artie dat hij meer liefde voelt voor zijn leerlingen dan vroeger. Hij was altijd enorm begaan met ze geweest, maar als ze nu naar hem opkeken, kon hij wel huilen van onversneden liefde. Hij is bijna niet bestand tegen hun onschuld:

“Op een dag zei Willoughbyh: ‘Weet u nog wat u ons een tijdje geleden over nazi-Duitsland vertelde?

Artie knikte.

‘Denkt u dat hier ook zoiets kan gebeuren?’

Artie zweeg en zei toen: ‘Nou, hopelijk niet.’

Zonder haar vinger op te steken zei Tamera: ‘Maar nu zijn het de illegale immigranten in plaats van de Joden. Hij zegt dat hij alle illegalen wil oppakken. Degenen met een bruine huid.”

Mooi? Goed nieuws: nog veel meer komt aan de orde in dit liefdevolle boek.