Een jaar lang gedichten, pardon, haiku’s

Beste lezer, wilt u iets weten van de stijl, woordkeus, algehele bedoeling en indruk van dit boek? Mijn mening in het kort: prachtboek vol mooie tekeningen en scherpe haiku’s.

Citeren uit zo’n verzameling is het beste. Er is geen echte verhaallijn in de verzameling haiku’s. De twee kunstenaars die tekst en plaatjes verzorgen, zetten de haiku’s in de lente, zomer, herfst, winter neer. Achterin het boek vindt u de themalijst om de pareltjes terug te vinden.

Meer structuur kan ik niet bieden, dus met uw welnemen ga ik over op de prachtige haiku’s. De nummering in het boek begint bij elk seizoen opnieuw op 1. Eerst de Winter:

4                                                               10.

Winter, een ekster                                   De pis van de poes

warmt zijn pootjes in de trui                   is net als de mijne geel,

van een wollig schaap.                            Plassen in de sneeuw.

21.                                                        43                                                           

De regen wil met                                   Een pad op de weg.

onze poes naar binnen.                         Hij ligt er zo plat als wat.

Haast je poes, haast je!                         Wie blaast hem weer op?

U leest het, de haiku’s zijn snedig, leuk, scherp, grappig, doordenkend en ontroerend. Het moet een fors karwei geweest zijn voor Geert de Kockere en Leen Van Durme om er 365 (+1) te schrijven en er een tekening bij te maken.

Weet u wat? Ik citeer er nog vier, gewoon omdat het kan. Komen ze, uit de Zomer en September:

24.                                                          29.

De trui van het schaap                             Zomer, twee meisjes

is veel te dik voor de tijd                         delen samen een bankje.

van het jaar. Zomer.                                En hetzelfde boek.

8.                                                       24.

Zouden de schapen                               Dag wind, hoelang ben

mensen tellen als ze eens                     je al niet op weg naar hier?

niet kunnen slapen?                               Blaas nu maar wat uit.

Voor het eerst verschenen op Boekenkrant. Ook verschenen op Nico’s recensies.

“Het is 17 april 1685

Vaste voeten hebben mensen niet.

Onstabiele knieën,

knikkende benen,

en knokige kindmatrozen,

de één achter de ander komen ze via de loopplank aan boord.

Sommige duwend, sommigen trekkend,

sommige willend,

en marcherende laarzen verplichten blote voeten in boeien.”

Het boek is wild, springerig, ongedurig, boos, verongelijkt, agressief. De tekst slaat je om de oren met de feiten, en de tekeningen onderstrepen dat met pijn lijdende mensen. Het schip vaart intussen door, totdat …

“Waar het water niet sijpelt, spuit het naar binnen.

De matrozen scheppen en hozen. Als dat het peil niet doet zakken,

kiepen ze vracht overboord. Alles om het schip lichter te maken.

De binnenkomende oceaan te vertragen.

Volle kisten zinken naar de dieperik.

Als dat ook niet helpt, kappen ze de mast.

Even lijkt het erop alsof ze blijven drijven.

Maar een uur voor zonsopgang barst het schip open

boven de kiel.

In een ommezien staat het dek onder water.”

Pak je kans en spring overboord!

Een mooi gedurfd boek dat zichzelf in de aandacht springt. Het slaat om zich heen, legt de schuld bij de mensen die het aangaat, troost de gedupeerden en volgt de twee overlevenden. De pratende mossels geven een fijn absurde tint aan het zware thema; de stormachtige tekeningen completeren de verdacht ruikende mix.

Alex Latimer – Goof begint een band

Elke dag een stukje braver – not

Goof is een gans, als je dat nog niet wist. Een lieve gans. Tenminste, dat hoopt hij in dit boek te worden. Tot voor kort was hij Goof de gemene gans; in vorige avonturen pestte hij zijn buurdieren en eigenlijk iedereen die voor zijn platvoeten liep. Hij kon het gewoon niet laten. Maar in dit mooie, rode, hardgekafte, handzame boek begint hij een vredelievende band. Peace, brother.

Eerst blikt hij terug op wat wapenfeiten:

“-‘Likte Goof aan alle donuts in de donutzaak van Daan de Haas?

Reken maar van Yes! Hij sloeg er geen een over!’

-’Zaagde Goof midden in de nacht de boom van Ed Eekhoorn om?

JAZEKER!

Maar toen ontmoette Goof

Anton het Biggetje.

Anton is aardig.

Anton is dapper.

Anton is een aardig, dapper biggetje.

Anton liet Goof zien wat vriendelijkheid is.

Nu zijn Goof en Anton

beste vrienden.

En met Antons hulp …

… doet Goof zijn best om zijn gemene streken goed te maken.”

OK, Goof is nu goed. Er is één probleem: ‘Goed zijn is zo vermoeiend!’

Maar Goof houdt vol, hij móet een lieve Gans worden.

Zou dat goed gaan? Doe eens een gok….

Een leuk verhaal dat speelt met de goed- en kwaad houding en tegenstelling. Het is grappig om te lezen dat Goof stinkend zijn best doet om braaf te zijn. Dat lukt mondjesmaat, want de slechte Goof steekt toch steeds de kop op.

Latimer schudt de pesterijtjes, de misverstanden, het voor de gek houden van de andere dieren soepel uit zijn mouw. En laat zien hoe zo’n ogenschijnlijk onschuldig plaagstootje een ander dier heel verdrietig kan maken.

Een lekker fout avontuur in een stuiterend boek met uiteindelijk een fijne moraal. Wat wil je nog meer als ouder? Een must voor je kinderen. En je kunt het zelf stiekem, als je kroost slaapt, ook gniffelend lezen.

—

Voor het eerst verschenen op Boekenkrant. Ook verschenen op Nico’s recensies.

Elk nieuw boek van Donald Niedekker is bijzonder, zo ook dit NEVENWEZEN. Bij het scheppen van dit boek laat hij jaloersmakende verhalen, ontdekkingen en verbanden samenkomen en trekt waar nodig conclusies. Van zijn eigen leven.

Mooi beschreven verhalen
Als ik me niet vergis, verantwoordt Niedekker hier chronologisch historisch in sterk uiteenlopende verhalen, delen van zijn eigen leven en ervaringen. Zo niet, dan is het toch maar mooi beschreven. Zoals in dit strakke proza:

“Over de streek. In deze streek waar de jongen opgroeide en elk dorp zijn Stationstraat of Stationsstraat met kapper had vingen de mensen wind. In de zomer met rode en witte doeken, in de herfst en winter met bruine en okergele, in de lente weer met witte en rode doeken, en ze lieten de wind voor hen werken, de wind die van wie weet waar komt en zomaar ergens heen waait, op zijn weg tientallen, wel honderden molens liet draaien en dat maal vier, want elke molen heeft vier wieken, dus ontelbaar veel rood-wit beklede wieken of in de herfst en winter bruin-okergeel gedoekte wieken, die suizen, suizen, of guiten zoals ze inde streek zeiden als het wat harder woei …”

Grote geestdrift
We zitten hier nog pas op pagina 14, waarnaast op pagina 15 eenzelfde lijvig relaas begint over boekhandelaar Noomen. Daar ontdekt de jongeman dankzij de ruimhartigheid van de boekhandelaar hoe immens het rijk der letteren zich uitstrekt, en kan hij zich met grote geestdrift in die materie storten.

Dat storten komt vaker voor – Donald is niet bang om ergens vol voor te gaan. De materie – welke materie ook – die hem op dat moment interesseert, boost hem naar alle uithoeken van die materie, hongerig, dorstig naar kennis tot hij ook dit weer tot zich genomen heeft.

Zoals muziek en een zeer herkenbare herinnering:

“De jongen legde de plaat uit de blauwe hoes op de draaitafel. Een dichtslaande autoportier. Een startende motor.

‘Wir fahren fahren fahren auf der Autobahn. ‘Fahren fahren fahren auf der Autobahn. ‘Fahren fahren fahren auf der Autobahn.’

Hij keek zijn broer verbluft aan.

‘Dat gaat zo 20 minuten door,’ zei z’n broer met een glimlach van triomf.

‘Waaat?!’

‘De hele A-kant.’

‘Nee…?! … Wat is dit?’ vroeg hij wijzend naar de ronddraaiende vinylplaat.

‘Kraftwerk… Dat is Kraftwerk.’”

Lees het boek gewoon
Pagina’s lang zou ik kunnen doorgaan over de solide maar speelse taal, over de prachtonderwerpen maar evenzogoed onzinverhalen, en over de algehele eruditie die de tekst schraagt, maar dat doe ik niet. Bemachtig het boek en ga het in etappes lezen. Het stelt zeker niet teleur.

Het geschilderde omslagportret grijpt meteen je aandacht: een vrouw/meisje kijkt
de lezer intens aan. Haar blauwe ogen staren in die van de lezer, een tikje
roekeloos, uitdagend: ‘Had je wat?’ De expressionistische schilderstijl versterkt die
uitstraling en werpt een schaduw vooruit naar hoogstwaarschijnlijk pittige verhalen.

Soepeltjes glijdt de lezer in de ‘eindelijk van zijn vrouw afgeschermde’ wereld
van de privé-Adrian. Hij is bezig zijn bestaansrecht terug te winnen, onder andere
in competitie met Élias in zijn asobak, die elke keer als hij bij de tennisbaan kwam,
een ander meisje aan zijn arm heeft. Een fijn gedifferentieerd beeld van de
avontuur zoekende Adrian tegenover zijn ontevreden/zeurderige vrouw Shayna.
Showtime.

Autobio

Een meer autobiografisch avontuur is ‘Plankstuk’, ‘Amsterdam, 1999.’ Dit gaat
over het beginnen van een nieuwe baan, in dit geval bij een krantenredactie.
Great expectations van de droombaan, klaar voor de uitvoering:
“Ze werd tussen de hardware geplaatst, waar ze in eerste instantie weinig van
begreep. Ze had immers filosofie gestudeerd en geen computerwetenschapen.
Gebiologeerd keek ze naar de weelde aan draden, een kronkelende belofte.
Onder hartelijke toejuiching van haar nieuwe chef begon ze mee te werken aan
wat de ‘digitale revolutie’van de krant werd genoemd.
Hoewel het woord revolutie haar tevreden stelde, ze was immers een kind van
haar generatie, begon de anonimiteit haar al snel op de zenuwen te werken….”
Het trieste vervolg kunt u zelf invullen, lezer.

Isa Davids (bron: www.isadavids.nl)

Een onderhoudend boek is het, met negen verhalen die de geschiedenis van een
Joods-Amerikaanse familie in zich dragen. Dagboekfragmenten vinden we daar weer
tussen, en losse verhalen die gaan over heimwee, trots en verbondenheid.
Davids hanteert in haar verhalen een scherpe pen die haarfijn karakters,
misstanden en emoties van de personages blootlegt. Er is minstens een half leven aan ervaring aan die scherpe pen blijven kleven, een pen die blij is de ups en downs van een mensenleven met de buitenwereld te delen.

Voor het eerst verschenen op Boekenkrant. Ook verschenen op Nico’s recensies.

Ja, leest het goed, dit boek is een regelrechte bokser, een kastijder, een straatvechter, een strijder tegen van alles, met name de dood. We hebben het over een tante die op haar ziek/sterfbed ligt.

De titel verwijst al onsubtiel naar de voor tere zieltjes minder geschikte inhoud. Veteranyi kiest de rauwe kant door ellende, miserabele levensomstandigheden, ziekte, ouderdom, onkundige artsen en een ziekenhuis met bedenkelijke faciliteiten op te voeren. Waar een weerloze patiënt door onverschillige verplegers belabberd wordt behandeld.

Verpleging van tante
De tante die hier de niet te benijden hoofdrol speelt, is in werkelijkheid ook de tante van de schrijver. Dochter Veteranyi staat naast haar bed en geeft een ooggetuigenverslag van de verpleging van haar tante. Die is niet best, deels door de onwil en totale onwetenheid van tante zelf. Alles overkomt haar  met kwade intenties, waardoor ze een continue schrikreactie gekoppeld aan heftige afweermechanismen loslaat op de verplegers in het bijzonder en het ziekenhuis in het algemeen.

De moeder van Veteranyi komt erbij maar voegt nul procent positiviteit toe aan de situatie. De vrouw is nerveus, snapt de helft van de medische uitleg niet maar heeft wel een oneindige voorraad huismiddeltjes en –methodes om ‘een zieke’ te begeleiden. Uiteraard is dat alles contraproductief en moet de verpleegster regelmatig ingrijpen om een voortijdige beëindiging van tantes leven te voorkomen.

Ziekte en dood
Veteranyi smijt het allemaal verbatim op papier. Een protest tegen ziekte en dood in hartverscheurend heldere zinnen:

“Zelden waren mijn moeder en ik het zo met elkaar eens als bij het fotograferen van mijn stervende tante. Mijn moeder stak het schilderij van Maria in de gleuf van een Funny Kleenex box, zette die op het bed, legde haar hand op het hoofd van mijn tante en keek in mijn polaroid. Costel stond ernaast, met in zijn hand een bekertje yoghurt met een lepel erin.

Daarna legde ik mijn hoofd op de schouder van mijn tante en keek in de camera. Ernaast Costel, met een bekertje yoghurt met een lepel.

Mijn moeder boog zich over haar zus, hield het sponsje met de steel tegen haar mond, keek in de camera. De handen van mijn tante waren al dagen gevouwen. Ze had verleerd haar handen te gebruiken. Een luchtader verbond haar met de zuurstoffles.

Geen foto’s maken, had ze in het ziekenhuis tegen me gezegd, ik ga nog niet dood. Laat dat!

Ik drukte weer op de ontspanner.

En nog eens.

Ik heb de dood een stel foto’s ontfutseld.”

Elle is de dochter van een tijdwaker. Haar vader bewaakt de tijd. Is dat een rustige baan?

Absoluut niet, blijkt al in het begin van het verhaal. De vader van Elle krijgt moeite om te doen wat nodig is: ervoor zorgen dat de tijd zich gedraagt. Elles vader kan zijn ogen bijna niet meer open houden maar hij moet wel.  Want als hij niet wakker blijft, loopt de wereld in het honderd. Inspannend werk, maar helaas heeft hij op een hele dag maar 50 seconden waarop hij zijn ogen mag sluiten:

“Zijn wekker is vandaag al afgegaan. Zijn vijftig seconden rusttijd zijn op. Op een gewode dag, zoals vandaag, rust de tijdwaker vijftig seconden en is hij daarna weer in staat om de rest van de dag over de tijd te waken. Op een dag als er een ramp is, of Een Heel Belangrijk Moment of als hij een Verstopplek Moet Timmeren, kan de tijdwaker zijn vijftig seconden voor andere dingen gebruiken. Zo’n dag is het niet.”

Een nieuwe tijdwaker vinden
We zien de catch al: Elles vader houdt het waken niet meer vol. Hij vraagt Elle om zijn tijdwakersbril op te zetten en een nieuwe tijdwaker te vinden. En snel, als het even kan. Extra handicap: Elle heeft maar vijftig seconden de tijd voor haar zoektocht.

Elle neemt de uitdaging aan (ze moet wel, als verantwoordelijke dochter) en begint aan de queeste. Ze is niet de enige. De lezer wordt ook op een zoektocht gestuurd, namelijk naar de betekenis van dit verhaal. Het lijkt erop dat Mireille Geus de verwarring en de complexiteit van het verstrijken van de tijd (en wat IS tijd eigenlijk?) wil benadrukken, maar het verhaal is zo warrig dat deze lezer meer irritatie voelt dan inspiratie.

Prachtige illustraties
De illustraties van Floris Tilanus maken gelukkig veel goed. Ze zijn subtiel en lekker weird. We komen een jochie tegen met puntoren en vleugels, en vier kabouters in schoolbanken die een opstel proberen te maken. Perfect passend bij het verhaal.

Op haar zoektocht wordt Elle intussen geplaagd door uiteenlopende herinneringen. Geen heldere herinneringen helaas, maar meer mistige flarden die door een halfduister bos vol kromgegroeide boemen zweven. Het is alsof Mireille Geus een verhaal heeft geschreven met een toetsenbord waar de letters op andere plekken zitten dan bij mij.

De zoektocht volgen
Enfin, we volgen de zoektocht zo goed en kwaad als het gaat in de nevelige wereld waar Elle in is beland. Alle herinneringen die ze heeft zijn onhelder, zonder contouren. Het enige dat we weten is dat ze een reis door de tijd maakt. Dat sluit wel weer aan bij het tijdbewakings-thema. Ook het volwassenwordingselement keert terug: ze leert zichzelf beter kennen. Maar waarom verstopt ze zich eigenlijk zo graag?

Vragen, vragen waar we niet achter komen. Wel kunnen we verbinding leggen met het beroep van haar vader, en waarom hij haar op tijdreis stuurt. Ook ontdekt ze waarom ze doet wat ze doet. En het belangrijkste: waarom ze zich altijd wil verstoppen.

In dit boek is sprake van een dialoog. Twee mensen die met elkaar communiceren. Hans Sibbel schrijft de tekst en zijn vrouw Marianne maakt de tekeningen.

Gemakkelijk en logisch als dat klinkt, is het in de praktijk natuurlijk niet. Ik stel me voor dat Hans weer een wild verhaal opschrijft. Als het klaar is, geeft hij het aan Marianne om er een tekening bij te maken. Daar moet dan wel inspiratie voor zijn, anders wordt het niks. En iedereen weet: aan een niksige tekening hebben we niks.

We nemen de proef op de som, duiken een verhaal in en lezen hoe de twee met elkaar communiceren:

“DE DODO

De dodo was een vogel die niet kon vliegen, maar hij smaakte wel lekker. En hij bestaat dus niet meer, omdat hij zo lekker was en niet kon vliegen. Dat is wel een behoorlijk dodelijke combinatie van eigenschappen.

Lekker en kunnen vliegen? Prima. Goor en langzaam kruipen? Ook prima. Maar een beetje wandelen én lekker? Probleem.

We weten dus wel dat ze lekker waren, maar hóé lekker weten we niet, want ze zijn al lang geleden uitgestorven.

Ze leefden in Nieuw-Zeeland. Daar kwamen jaren geleden voor het eerst mensen en die dachten: smakelijk, die vogel. En hij vliegt niet weg. Dat is makkelijk eten!

Zo zijn mensen, die eten dan die vogel op. pech gehad. Zo is de natuur, soms heb je pech. Je zou kunnen denken: even stoppen met eten tot er weer genoeg dodo’s zijn maar dat doen mensen niet, die eten gewoon door. We blijven ook palingen eten terwijl die bijna uitgestorven zijn…

Als wij iets lekker vinden dan eten we dat op. Pech gehad. Zo is de natuur, soms heb je pech. Je zou kunnen denken: even stoppen met eten tot er weer genoeg dodo’s zijn, maar dat doen mensen niet, die eten gewoon door….”

Je ziet het; de tekst geeft informatie over de dieren en legt de vinger op de zere plek. In dit geval de plek waar de dodo’s niet meer zijn, want uitgestorven. Ook door de mens natuurlijk.

Onderaan de tekst staan vier dodo’s als voorbeeld. Witte, zwaanachtige vogels met een gekromde snavel, drietenige poten en rustig om zich heen kijkend. Nog wel, want ze wisten nog niet dat die dieren op twee poten, die ook in hun milieu kwamen rondkijken, zo gevaarlijk voor ze waren.

Een unhappy end dus voor de dodo’s. Maar wel goed verteld en prima getekend. Een boek om in te dwalen.