Ype & Ionica – De verrassende verjaardagen

Wetenschap zichtbaar maken

Alsof je de geur van een stukje kersentaart met een roze laagje marsepein moet beschrijven. Zo ingewikkeld voelt het om een soort stripboek te recenseren vol foto’s die per bladzijde een afgerond verhaal vertellen. Zoals we weten – een foto zegt meer dan 1000 woorden – is beeldtaal vele malen sterker dan geschreven taal, dus die onderneming heeft al bij voorbaat een grote aanleg voor mislukken.

Moedig voorwaarts gaand echter, doen we toch een poging. Eerst de omslag van het boek. Daar zien we dat stukje kersentaart van hierboven op een schoteltje, en in de andere hand van auteur Ype nog zo’n schoteltje, maar dan met een stukje mokkataart. In een tekstballon vraagt hij: “Wil je kersen- of mokkataart?”

Coauteur Ionica zit naast hem aan tafel. Ze ziet duidelijk meer mogelijkheden dan Ype met die vraag voor ogen had, en zegt blij: “Ja!” Daarmee de keus die Ype dacht te geven, ongedaan makend. Het is duidelijk: ze verwacht allebei de stukjes te krijgen.

Zulk soort grappen dragen dit boek. Geen uit de lucht gegrepen flauwe grappen, maar altijd op basis van doordachte wetenschap. Die wetenschap wordt aangedragen door Ionica Smeets, hoogstwaarschijnlijk de bekendste hoogleraar wetenschapscommunicatie van Nederland. Haar partner hier is Ype Driessen, fotostripmaker voor Het Parool, Onze Taal en Preview. Samen kregen ze het idee om een fotostrip over wetenschap te maken, die na wat doorzetten geplaatst werd in New Scientist, waar de strip sinds 2013 loopt.

Speels wordt per bladzijde een onderwerp belicht, zoals over schijnbaar toeval: Ype springt elke dag op een willekeurige tijd op de metro om bij één van zijn twee vrienden Aart of Bart te komen. De metro rijdt om de tien minuten. Toch komt hij negen van de tien keer bij Aart uit, hoe kan dat?

Op het perron legt Ionica het uit: “Metro 2 komt altijd één minuut na metro 1. Alleen als je net in die ene minuut op het station aankomt, heb je metro 2. De andere negen minuten heb je metro 1.”

Ype staart verbluft naar de stationsklok.

Op het afsluitende plaatje zegt Ionica tegen Ype: “Als je nou eens de trein pakt? Met de dienstregeling van de NS wordt het wél echt volkomen random.”

Ype, ontzet: “NEEEEEE! DAN ZIE IK ZE ALLEBEI NOOIT MEER!!”

Dat is de rode draad waarlangs alle pagina’s verlopen. Van boven naar beneden op de pagina met één of twee pakkende foto’s het probleem laten zien, ondersteunende uitleg in de verdere foto’s, en de oplossing van Ionica met een grappige draai in de slotplaatjes. Een paar van de onderwerpen: De verjaardagsparadox, Fermi-schattingen, de Riemann-hypothese, de Möbiusband, de Vitruviusman van Leonardo da Vinci, de Wet van Stigler en de Van Eck-rij van wiskundige Neil Sloane. Klinkt dat allemaal buitenaards in je oren? Dit boek legt het je in een oogomdraai uit.

Sterren: ***

ISBN: 9789057125287

Uitgeverij: Nieuwezijds

Ook verschenen op Hebban en De Leesclub van Alles 

 

Simon Scarrow – boek 1 Gladiator – Vechten voor vrijheid

Leven om te overleven

Het is 61 voor Christus, het Romeinse Rijk bloeit erop los. De achtjarige Marcus Cornelius Primus leeft op het eiland Lefkas, samen met zijn vader Titius, moeder Livia en Cerberus de wolfshond. Ze wonen op een stille boerderij waar het leven goed is. Toch heeft het noodlot pech voor Marcus in petto. Vet pech.

Op een kwade dag duiken drie mannen op. Soldaten. Ze komen zogenaamd achterstallige belasting innen maar in werkelijkheid de bewoners beroven. Dat laat vader Titius niet gebeuren: hij houwt en steekt in het rond met zijn zwaard en de soldaten druipen met wat beschadigingen af. Opgelost.

Of toch niet? Nee, want de belastinginner is een wraakzuchtig man en wil zijn geld. En wel nu. Dus komen er meer soldaten met meer wapens die Marcus’ vader Titius doden, het huis leegroven en moeder Livia en Marcus als slaven op transport zetten naar Rome om verkocht te worden. Vanaf dat moment heeft Marcus geen zeggenschap meer over zijn eigen leven maar is hij slaaf.

Dit is de opzet van de vierdelige Gladiator-serie. Het verhaal draait om de jonge Marcus die als slaaf in de Gladiatoren-business terecht komt. Een keiharde business met één doodeenvoudige hoofdregel: als je wint, ga je door. Verlies je, dan ben je er geweest.

Schrijver Simon Scarrow heeft de materie goed in zijn vingers. De zonnige, nog onbedorven natuur waarin men in 61 voor Christus leeft, ruik en voel je bijna. Ook het struweel waardoor de reis van Marcus en moeder Livia zich slingert, zie je voor je. De hardheid van de overheersers tegen de slaven is duidelijk: een mensenleven is net zoveel waard als een tros druiven. Misschien zelfs minder.

Marcus komt in een Gladiatorenkamp terecht. Het zweet, de vermoeidheid en het fatalisme van de arme drommels die daar worden opgeleid, spat van de bladzijden af. Zo ook de actiescènes. Zwaardgekletter, strijdknotsen, schilden, messen, vangnetten, speren en vuistgevechten wisselen elkaar af, het zweet vermengd met bloed druppelt tussen de kaften vandaan. Voor winnaars is er de glorie, voor verliezers is er geen genade maar een eerloze dood in het stof van de arena.

Een bruut verhaal met heftige gebeurtenissen, niet geschikt voor tere zieltjes. Maar wel realistisch gecomponeerd, en het brengt de ontwikkeling van Marcus levendig in beeld. Hij blijkt talent te hebben om het te maken als Gladiator – en vecht zich naar de top. Dat brengt Scarrow in vier delen bewonderenswaardig realistisch in beeld. Net als de verdorven wereld van de Romeinen en het meedogenloze recht-van-de-sterkste motto dat de Gladiatoren zich hebben aangemeten om te overleven. Zoals de oude Romeinen het zouden samenvatten: Homo homini lupus.

Sterren: ***

ISBN: 9789025769680

Uitgeverij: Gottmer

Ook verschenen op De Leesclub van Alles 

 

Daniel Silva – De andere vrouw

James Bond in de overdrive

Een nieuw boek van Daniel Silva is een minder unieke gebeurtenis dan men zou denken. De #1 New York Times-bestsellerauteur produceert namelijk zijn thrillers zo gemakkelijk als een kip eieren. Tot dusver schreef hij er 21 en ze zijn populair want verschijnen in meer dan 30 talen.

Blijkbaar treedt er ook met dit 21ste boek bij zijn wereldwijde lezerschare nog geen verzadiging op. Wat is zijn geheim? We onderzoeken het in de geheel onafhankelijke leestest.  

Zoals het hoort, maakt de plot nieuwsgierig. “In een geisoleerd dorpje in Zuid-Spanje schrijft een mysterieuze Franse vrouw haar memoires. Het is het verhaal van de man die ze ooit liefhad in Beiroet, en het kind dat bij haar is weggehaald wegens landverraad. De vrouw bewaart een van de grootste geheimen van het Kremlin. Lang geleden heeft de KGB een mol geinfiltreerd in het hart van het Westen. En die staat nu op het punt de macht te grijpen…”

Mysterieus, geheimen, Kremlin, KGB, mol, de macht grijpen. Het lijdt geen twijfel, dit is een zaak voor Gabriel Allon, kunstrestaurateur en meesterspion. Die treffen we aan in hoofdstuk 2, bewonderend kijkend naar de werken van Peter Paul Rubens op een expositie in Wenen. Dat is nadat we in hoofdstuk 1 hebben gelezen hoe een dubbelspion wordt geworven. Het verband tussen die twee gebeurtenissen wordt pas later duidelijk, maar de eerste lijnen zijn uitgezet.

Silva doet dat vakkundig. Zijn stijl is in hoofdstuk 1 gevoelig, meelijwekkend, zacht, prima passend bij het het tragische verhaal van Heathcliff. Hij is Russisch spion maar wordt slinks ‘geworven’ door het Westen als dubbelspion.

In hoofdstuk 2 kijken we in Wenen mee door de ogen van Gabriel Allon naar de onvergetelijke werken van Rubens en daarna melancholiek in Wenen zelf op de oude Joodse wijk die ooit een van de levendigste Joodse gemeenschappen van de wereld huisvestte. Daarna zien we in retrospectief het verlies van zijn vrouw en zoon (door een autobom) en het daardoor voor eeuwig veroorzaakte verdriet. Alweer perfect getoonzet.

Vanaf deze beginpunten worden we meegevoerd het verhaal in, dat na een dertigtal bladzijden de vaart en hijgerigheid van een actiefilm gaat vertonen:

“De Passat sedan was uitgerust met de nieuwste vierwielaandrijving van Volkswagen. Maar een haakse bocht naar rechts over vers gevallen sneeuw met een snelheid van honderd kilometer per uur was duidelijk iets te veel gevraagd. De achterwielen verloren hun grip en heel even was Mikhail bang dat ze uit de bocht zouden vliegen. Toen werd het contact van de banden met het wegdek op de een of andere manier hersteld en trok de auto, na nog een laatste slingerende beweging, weer recht.

Mikhails greep om de armleuning ontspande een beetje. ‘Veel ervaring met rijden in winterse omstandigheden?’

‘Best wel,’ antwoordde Keller kalm. ‘Jij?’”

Hier achtervolgen de geheim agenten een motorrijder die, ondanks veel veiligheidsmaatregelen, net een sleutelfiguur uit de spionnenwereld heeft afgeknald. Die moord zet een mediahype in gang die Gabriel Allon in het nauw brengt, en waarvoor hij maar beter snel een oplossing kan verzinnen.

Een verdere verklapping van het verhaal zou afbreuk doen aan de spanningsboog en de nieuwsgierigheid van u, waarde lezer, dus we laten het hierbij. Met respect voor Daniel Silva, die sneller schrijvend dan zijn schaduw, toch een constant hoge kwaliteit aflevert.

Sterren: **

ISBN: 9789402704938

Uitgeverij: Harper Collins

Ook verschenen opDe Leesclub van Alles