Agnar Mykle – Lasso om de maan

Melancholie galore

Om die vraag meteen maar te beantwoorden: nee, het lukt niet om een lasso om de maan te gooien. Onbegonnen werk, dagdromerij, meer niet. Met die sfeer in gedachten begin je aan dit boek, maar de held van het verhaal, componist Ask Burlefot, maakt er wel wat van. Heel wat, misschien zelfs iets té veel.

We volgen een volwassen Ask in de nachttrein naar het stadje in Noorwegen waar hij is geboren. Liggend op zijn bed komen herinneringen, afgewisseld met spijt, bij hem langs. Dat zijn er veel. In zijn jongere leven begane fouten vallen hem ook nu nog lastig, er is verraad, en natuurlijk is er zijn onblusbare drang om het leven ten volle te leven. Dat lukt, maar tot welke prijs?

Een belangrijk aspect van dat leven leven, zijn de dames. Met irritatie denkt hij terug aan een dansgelegenheid waarbij hij het lompste meisje als partner krijgt:

“Het meisje had iets stuurs, iets hards, iets verbitterds, hij begreep dat ze met enorme energie en verbetenheid een of ander plan volgde, een of ander programma; wilde ze carrière maken als fotomodel of als schoonheidskoningin? Het was alsof hij naast een prinses van glas zat, en met grote zwaarmoedigheid vroeg hij zich opnieuw af: is dit Oslo?”

 De zeebonk

Ask koestert ook zijn tijd als matroos. Ook hier de opbouw van een lang relaas: “De kapitein wierp een vluchtige blik op het kompas boven de schouder van de stuurman en zei: ‘Leg haar een streepje over.’

De matroos verplaatste de pruim in zijn mond en zei: ‘Een streepje over, tot uw orders.’

Toen draaide hij aan het stuurwiel, en de geweldige, varende kolos van ijzer luisterde. Licht en onmerkbaar legde het schip zich op zijn zij. Het was alsof je in een kathedraal zat en iets voelde trillen diep in de grond onder je. Maar toen richtte de kathedraal zich weer op, het schip had zijn nieuwe koers ,gevonden en nu schreed het weer standvastig over de golven….”

U ziet, woorden noch komma’s worden gespaard om het verhaal te verstevigen. Ook in de liefde heeft onze held succes: ‘Ze was zo verbluffend begerig, zo verbluffend heet, zo verbluffend handig. Zo lenig, zo helemaal ‘o wat is dit lekker!’, zo zacht, zo vrolijk: ‘O, Ask, meer van dit!’…”

Een mooie ontwikkeling

Het boek laat een mooie ontwikkeling zien van jongen naar man, van groen tot rijp, van onschuld tot schuld, kortom wat een mensenleven zoal doormaakt. Ook krijg je een prachtbeeld van de goeie ouwe tijd in de zeventiger jaren van de vorige eeuw, toen alles nog makkelijker leek. Dat is natuurlijk niet zo – de gebeurtenissen zijn universeel. De taal in het boek is wel wat aan de oude kant. Maar er gebeurt genoeg om van te genieten. Dus als je het boek – naar de geest van de letter – wilt doorgronden, neem je tijd.