Sue Prudeaux – Wildeman

Wat je nooit over Paul Gauguin wist

Dit boek is gewijd aan de baanbrekende Paul Gauguin. Dat roept de eerste vraag op: waarom Gauguin en niet andere impressionisten als Matisse, Bonnard, Vuillard? Waarschijnlijk omdat Gauguin het meest buiten de lijntjes kleurde. Hij is bijvoorbeeld opgevoed in Peru, was effectenmakelaar in Parijs, kanaalgraver in Panama City en journalist op Tahiti. Sue Prudeaux pluist zijn hele leven uit. Op zich is dat al boeiend genoeg, en de bijvangst is dat al die lichthartige schilders vanzelf langskomen – ook van Gogh, ja.

Het fysieke boek is fantastisch. Een verhaal van 445 bladzijden in een heerlijk stevige hardcover met bijbehorende stevige prijs (39,90 euro in Nederland). In het boek een behoorlijk aandeel afbeeldingen van schilderijen, hier en daar over twee bladzijden uitgevouwen, prachtig van kleur en helder gedrukt. Het is geen boek om in één ruk uit te lezen, al mag dat natuurlijk, maar het betere savoureerplezier beleef je toch aan de combi van deze schilders en hun vereeuwigde werk.

Het begint als Gauguin op zijn zeventiende aanmonstert bij de koopvaardij als loodsleerling, wat baantjes hopte en in 1870 weer Frankrijk belandde, dat toen belegerd en later bezet werd door Pruisen. In die tijd werd hij gegrepen door de liefde voor kunst. Hij bezocht galerijen en pakte daarna zelf het penseel op. We zien een schilderij uit 1884: ‘Mevrouw Mette Gauguin in avondjurk’. Prachtig subtiele kleuren, mooie houding, beetje donker.

Dat is trouwens ook een manier om dit boek te ontdekken: volg alle opeenvolgende schilderijen en onderga het leven van Gauguin. Tussendoor lezen is aanbevolen om de schildersstromingen te herkennen die opkomen en weer uit de gratie raken:

“De tweederangs impressionistische schilder Félix Bracquemond wilde dat Gauguin de winter als de pottenbakkersschijf doorbracht. Hij had samen met Gauguin in meerdere impressionistische tentoonstellingen geëxposeerd, maar hij was vooral belangrijk als smaakmaker. Nadat Bracquemont een album van Hokusai onder ogen kreeg, ontketende hij bijna eigenhandig de rage van het japonisme die Parijs overspoelde.”

Als een kind in een snoepwinkel proefde, rook, voelde Gauguin nieuwe stromingen aan. De periode (rond 1888) die hij met Vincent van Gogh samenwerkte, bracht nieuwe energie. Hoe hij de schilder zelve ontmoet en met zijn gedrag moet omgaan, behoort tot de intiemste onderdelen van dit boek. Het samenzijn met Vincent van Gogh levert hoogtepunten op voor beiden.

Sue Prudeaux beschrijft meticuleus hoe de schilder steeds nieuwe horizonnen zocht, bijvoorbeeld in Tahiti. Ook dat gaf hem nieuwe energie. De exotische omgeving, de kleuren vooral, laten hem ongebreideld heftige nieuwe werken maken. Veel later, weer in Frankrijk, krijgt hij te maken met minder plezierige kanten van het ouder worden. Toch kan hij het creëren van schilderijen niet laten – het is zijn leven.

Kortom: een prachtig boek, rijk voorzien van beeld en tekst, met indrukwekkende kennis van zaken beschreven en niet voor niets boek van het jaar van Times Literary Supplement, The Telegraph, The Spectator, The Economist. Lezen maar!

—

ISBN: 9789029544009

Uitgeverij Arbeiderspers

Ook verschenen op Boekenkrant en TikTok